Jak obliczyć wartość sprzedanych towarów?
Wartość sprzedanych towarów oblicza się według wzoru: stan początkowy towarów + zakupy w okresie – stan końcowy towarów. Wynik ustala się w cenach zakupu lub nabycia, a w księgach rachunkowych ujmuje przede wszystkim na koncie 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”.
Wzór na wartość sprzedanych towarów
Wartość sprzedanych towarów (WST) pokazuje, jaka część zapasów została przypisana do sprzedaży w danym okresie. Do obliczenia potrzebne są trzy dane:
- Stan początkowy towarów – wartość zapasów na początku okresu sprawozdawczego.
- Zakupy towarów – wartość towarów nabytych w okresie, ujęta w cenach zakupu lub nabycia.
- Stan końcowy towarów – wartość zapasów pozostałych na koniec okresu.
WST = stan początkowy towarów + zakupy towarów – stan końcowy towarów
Przykładowo, gdy zapasy początkowe wynoszą 40 000 zł, zakupy w ciągu roku 120 000 zł, a zapasy końcowe 30 000 zł, wartość sprzedanych towarów wynosi 130 000 zł. Stan końcowy powinien wynikać z prawidłowej ewidencji magazynowej oraz inwentaryzacji na dzień bilansowy. Bez tej wartości nie da się rzetelnie przypisać kosztu do towarów faktycznie sprzedanych.
Jak ewidencjonować WST w księgach?
Wartość sprzedanych towarów ujmuje się na koncie 73-1 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)”. Konto to służy do ustalenia kosztu towarów, które zostały sprzedane w danym okresie. W przypadku materiałów stosuje się konto 74-1 „Wartość sprzedanych materiałów i opakowań”.
Sposób prezentacji kosztów zależy od przyjętej polityki rachunkowości oraz organizacji ewidencji. Koszty działalności operacyjnej mogą być ujmowane w układzie rodzajowym na kontach zespołu 4, w układzie funkcjonalnym na kontach zespołu 5 albo równocześnie w obu układach.
| Konto lub zespół kont | Przeznaczenie | Znaczenie dla WST |
|---|---|---|
| 73-1 | Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu lub nabycia | Podstawowe konto do ujęcia wartości sprzedanych towarów |
| 74-1 | Wartość sprzedanych materiałów i opakowań | Ujmuje wartość sprzedanych materiałów, a nie towarów |
| Zespół 4 | Koszty według rodzajów | Stanowi podstawę rachunku zysków i strat w wariancie porównawczym |
| Zespół 5 | Koszty według funkcji, między innymi sprzedaży i zarządu | Wykorzystywany przy sporządzaniu rachunku zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym |
Przewiń tabelę w bok →
Jeżeli towary są odpisywane w koszty już w momencie nabycia, na dzień bilansowy trzeba ustalić wartość zapasu i skorygować koszty o towary niesprzedane. Korekta może przebiegać w korespondencji z kontem 33 „Towary”. Szczegółowe rozwiązanie powinno wynikać z dokumentacji przyjętych zasad rachunkowości.
Wariant porównawczy a kalkulacyjny rachunku zysków i strat
Wybór wariantu rachunku zysków i strat nie zmienia ekonomicznej wartości sprzedanych towarów. Wpływa jednak na miejsce i sposób jej zaprezentowania. Zgodnie z ustawą o rachunkowości wariant rachunku zysków i strat powinien być określony w polityce rachunkowości jednostki.
| Element porównania | Wariant porównawczy | Wariant kalkulacyjny |
|---|---|---|
| Podstawa ewidencji kosztów | Koszty według rodzajów, głównie zespół 4 | Koszty według funkcji, głównie zespół 5 |
| Prezentacja WST | Pozycja B.VIII „Wartość sprzedanych towarów i materiałów” | Część pozycji B.II „Wartość sprzedanych towarów i materiałów” |
| Pozostałe pozycje kosztów | Amortyzacja, materiały i energia, usługi obce, wynagrodzenia oraz inne koszty rodzajowe | Koszt wytworzenia sprzedanych produktów, koszty sprzedaży i koszty ogólnego zarządu |
Przewiń tabelę w bok →
W wariancie porównawczym wartość sprzedanych towarów i materiałów wykazuje się w pozycji B.VIII. Kwota ta wynika z zapisów na kontach 73-1 i 74-1. Pozostałe koszty działalności operacyjnej są prezentowane według rodzaju.
W wariancie kalkulacyjnym WST wchodzi do pozycji B.II „Wartość sprzedanych towarów i materiałów”, znajdującej się w grupie B „Koszty sprzedanych produktów, towarów i materiałów”. W tym układzie obok kosztu sprzedanych produktów wykazuje się także koszty sprzedaży oraz koszty ogólnego zarządu.
Jeżeli jednostka prowadzi ewidencję kosztów zarówno na kontach zespołu 4, jak i 5, może wybrać jeden z tych wariantów. Decyzja nie powinna być przypadkowa, ponieważ przyjęty sposób prezentacji musi być spójny z polityką rachunkowości i stosowany konsekwentnie.
Zasady księgowe wpływające na poprawność wyliczenia
Sam wzór jest prosty, ale rzetelność wyniku zależy od prawidłowego przypisania kosztów do okresu i sprzedanych towarów. Znaczenie mają przede wszystkim następujące zasady:
- Zasada memoriału – koszty ujmuje się w okresie, którego dotyczą, niezależnie od terminu zapłaty.
- Zasada współmierności – koszt powinien zostać przypisany do przychodu, którego uzyskaniu służył.
- Korekta o stan zapasów – towary pozostające na magazynie na koniec okresu nie powinny obciążać wyniku jako towary sprzedane.
- Spójna wycena – stan początkowy, zakupy i stan końcowy muszą być ustalone według zgodnych zasad wyceny przyjętych przez jednostkę.
Korekta stanu zapasów jest szczególnie ważna na dzień bilansowy. Pominięcie niesprzedanych towarów zawyżyłoby wartość kosztów i zaniżyło wynik finansowy. Przy wycenie zapasów należy stosować zasady określone w ustawie o rachunkowości oraz polityce rachunkowości jednostki. Wątpliwości mogą dotyczyć między innymi sposobu ustalania ceny rozchodu, na przykład przy wykorzystaniu średniej ważonej lub metody FIFO.
Co decyduje o poprawności wyliczenia WST?
Wartość sprzedanych towarów ustala się przez odjęcie stanu końcowego od sumy stanu początkowego i zakupów. Następnie kwotę ujmuje się zgodnie z przyjętym sposobem ewidencji, przede wszystkim na koncie 73-1, i prezentuje w odpowiedniej pozycji rachunku zysków i strat.
O poprawności wyniku decydują przede wszystkim kompletna ewidencja magazynowa, prawidłowa inwentaryzacja oraz zgodność zapisów z polityką rachunkowości jednostki.
O autorze
Absolutions to poradnik o finansach firmy. Wyjaśniamy, jak działa faktoring i inne formy finansowania, jak dbać o płynność i rentowność oraz jak bezpiecznie wystawiać faktury i rozliczać płatności. Piszemy o spółkach i relacjach między wspólnikami, a także o tym, co robić przy problemach z długami. Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują porady prawnika ani księgowego
Wszystkie wpisy autora


