Księgowy przy biurku

Interpretacja złotej zasady bilansowej – na czym polega?

Autor: Redakcja absolutions.com.pl Opublikowano Czas czytania: 5 min

Złota zasada bilansowa zakłada, że aktywa trwałe powinny być w całości finansowane kapitałem własnym. To model bezpieczeństwa oparty na dopasowaniu długoterminowego majątku do kapitału dostępnego bez określonego terminu zwrotu. Interpretacja wskaźnika wymaga jednak porównania go ze srebrną zasadą bilansową, trendem z poprzednich okresów i realiami danej branży.

Na czym polega złota zasada bilansowa?

Złota zasada bilansowa opisuje relację między aktywami trwałymi a kapitałem własnym przedsiębiorstwa. Do aktywów trwałych zalicza się między innymi nieruchomości, maszyny, urządzenia oraz wartości niematerialne i prawne. Są to składniki majątku wykorzystywane przez dłuższy czas, które zwykle nie zamieniają się szybko w gotówkę.

Zgodnie z tą zasadą aktywa trwałe powinny być finansowane wyłącznie kapitałem własnym, czyli środkami pozostającymi w dyspozycji firmy bez ustalonego terminu spłaty. Kapitał własny obejmuje między innymi wkłady właścicieli oraz wypracowane i zatrzymane zyski.

Logika tej reguły wynika z dopasowania terminów. Jeżeli przedsiębiorstwo kupuje maszynę za środki pochodzące z krótkoterminowego zobowiązania, może być zmuszone do spłaty długu, zanim inwestycja zacznie przynosić wpływy. W takiej sytuacji rośnie ryzyko płynności, ponieważ firma może szukać gotówki przez sprzedaż majątku albo zaciąganie kolejnego zobowiązania.

Złota zasada jest więc idealnym, bardzo ostrożnym wzorcem finansowania. Nie oznacza, że każda firma musi ją bezwzględnie zachowywać. W praktyce przedsiębiorstwa często korzystają także z długu długoterminowego, aby obniżyć koszt kapitału lub wykorzystać dźwignię finansową.

Złota a srebrna zasada bilansowa

Srebrna zasada bilansowa opiera się na szerszej kategorii niż kapitał własny. Zakłada, że aktywa trwałe powinny być finansowane kapitałem stałym, czyli sumą kapitału własnego i zobowiązań długoterminowych. Do tych ostatnich można zaliczyć na przykład kredyty inwestycyjne lub inne zobowiązania, których termin spłaty przypada w dłuższym okresie.

Cecha Złota zasada Srebrna zasada
Źródła finansowania aktywów trwałych Wyłącznie kapitał własny Kapitał własny i zobowiązania długoterminowe
Poziom restrykcyjności Bardzo wysoki, ponieważ wyklucza dług obcy Niższy, ponieważ dopuszcza finansowanie długoterminowym kapitałem obcym
Poziom ryzyka Najniższe ryzyko związane z terminem spłaty finansowania Umiarkowane ryzyko, zależne między innymi od kosztu i harmonogramu długu
Elastyczność finansowania Mniejsza, ponieważ wymaga dużego udziału środków własnych Większa, ponieważ pozwala wykorzystać kredyty i inne źródła długoterminowe

Przewiń tabelę w bok →

Złota zasada jest bardziej restrykcyjna, ale jej spełnienie oznacza także spełnienie srebrnej zasady. Jeżeli kapitał własny wystarcza do pokrycia aktywów trwałych, to tym bardziej wystarcza kapitał stały, który obejmuje kapitał własny oraz zobowiązania długoterminowe. Odwrotna zależność nie zachodzi. Firma może spełniać srebrną zasadę, mimo że nie spełnia złotej.

Jak interpretować wskaźniki złotej i srebrnej zasady?

Wskaźnik złotej zasady bilansowej (ZRB) oblicza się jako relację kapitału własnego do aktywów trwałych:

ZRB = kapitał własny / aktywa trwałe

Wskaźnik srebrnej zasady bilansowej (SRB) pokazuje relację kapitału stałego do aktywów trwałych:

SRB = kapitał stały / aktywa trwałe

W klasycznej interpretacji wartość powyżej 1 oznacza zachowanie danej reguły. Kapitał finansujący aktywa trwałe jest wtedy co najmniej równy ich wartości. Wartość poniżej 1 wskazuje, że część aktywów trwałych jest finansowana źródłami o krótszym terminie dostępności lub wymagalności.

Poszczególne wyniki należy czytać w następujący sposób:

  • ZRB powyżej 1 oznacza, że aktywa trwałe są pokryte kapitałem własnym, co ogranicza ryzyko finansowe i koszty odsetkowe.
  • ZRB poniżej 1 wskazuje, że przedsiębiorstwo wykorzystuje także kapitał obcy do finansowania aktywów trwałych, ale sam wynik nie przesądza jeszcze o problemach finansowych.
  • SRB powyżej 1 oznacza, że aktywa trwałe są finansowane kapitałem stałym, a więc źródłami o długoterminowym charakterze.
  • SRB poniżej 1 sygnalizuje, że część aktywów trwałych może być finansowana zobowiązaniami krótkoterminowymi, co zwiększa presję na płynność.

Wynik poniżej 1 dla złotej zasady nie musi być błędem. Finansowanie obcym kapitałem może zwiększać stopę zwrotu z kapitału własnego, jeżeli przedsiębiorstwo osiąga na finansowanych aktywach zwrot wyższy niż koszt długu. Tak działa dźwignia finansowa. Jednocześnie dług tworzy obowiązek spłaty kapitału i odsetek, dlatego korzyści mogą zniknąć przy spadku sprzedaży, marży lub przepływów pieniężnych.

Nie należy więc utożsamiać pełnego bezpieczeństwa z najlepszą strukturą finansowania w każdej sytuacji. Złota zasada ogranicza ryzyko, ale może też oznaczać rezygnację z części efektu dźwigni. Srebrna zasada stanowi bardziej realistyczny kompromis między bezpieczeństwem a wykorzystaniem długoterminowego kapitału obcego.

Jak obliczyć kapitał stały?

Kapitał stały nie jest zwykle wykazywany w bilansie jako jedna, odrębna pozycja. Trzeba go ustalić na podstawie dwóch składników. Jego podstawowy wzór wygląda następująco:

Kapitał stały = kapitał własny + zobowiązania długoterminowe

Do obliczenia tej wartości z bilansu można przejść w trzech krokach:

  1. Znajdź wartość kapitału własnego w pasywach bilansu.
  2. Ustal wartość zobowiązań długoterminowych, czyli takich, których termin spłaty przypada w dłuższym okresie.
  3. Dodaj obie wartości, otrzymując kapitał stały, a następnie podziel go przez aktywa trwałe, aby obliczyć SRB.

Przy porównywaniu okresów trzeba stosować tę samą metodę klasyfikacji składników. Zmiana wskaźnika może wynikać ze wzrostu aktywów trwałych, zmiany kapitału własnego, zaciągnięcia długu długoterminowego albo kilku tych czynników jednocześnie.

Jak oceniać wynik w czasie i w branży?

Pojedynczy wynik pokazuje sytuację przedsiębiorstwa na konkretny dzień bilansowy, ale nie wyjaśnia jej kierunku. Spadek ZRB może oznaczać inwestycje finansowane długiem, natomiast wzrost SRB może wynikać właśnie z pozyskania zobowiązań długoterminowych. Taki ruch nie musi być negatywny, o ile zadłużenie pozostaje możliwe do obsługi.

Interpretację warto oprzeć na szeregu czasowym oraz porównaniu z firmami o podobnym profilu. W branżach kapitałochłonnych, takich jak przemysł, utrzymanie złotej zasady może wymagać bardzo wysokiego zaangażowania kapitału własnego i ograniczać tempo inwestycji. W innych sektorach niższy udział aktywów trwałych może ułatwiać zachowanie obu reguł.

Najbardziej użyteczny wniosek powstaje wtedy, gdy wskaźniki analizuje się razem z płynnością, przepływami pieniężnymi, kosztem długu i terminami spłaty. Złota zasada wskazuje poziom ostrożności, a srebrna pokazuje, czy długoterminowe źródła finansowania wystarczają do pokrycia majątku trwałego.

O autorze

Redakcja absolutions.com.pl

Absolutions to poradnik o finansach firmy. Wyjaśniamy, jak działa faktoring i inne formy finansowania, jak dbać o płynność i rentowność oraz jak bezpiecznie wystawiać faktury i rozliczać płatności. Piszemy o spółkach i relacjach między wspólnikami, a także o tym, co robić przy problemach z długami. Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują porady prawnika ani księgowego

Wszystkie wpisy autora

Czytaj również