Aktywa netto to różnica między wszystkimi aktywami jednostki a jej zobowiązaniami. W przypadku spółki odpowiadają kapitałowi własnemu, a w funduszu inwestycyjnym służą do wyliczenia NAV, czyli wartości aktywów netto przypadającej na jedną jednostkę uczestnictwa.
Czym są aktywa netto?
Definicja aktywów netto wynika z ustawy o rachunkowości. Są to aktywa jednostki pomniejszone o wszystkie jej zobowiązania. Wzór wygląda następująco:
Aktywa netto = aktywa – zobowiązania
Aktywa obejmują majątek przedsiębiorstwa, między innymi środki pieniężne, nieruchomości, maszyny, zapasy, należności oraz inwestycje. Zobowiązania to z kolei długi i inne obowiązki wobec podmiotów zewnętrznych, zarówno krótkoterminowe, jak i długoterminowe.
W spółce wartość aktywów netto jest równa wartości kapitału własnego. Można ją odczytać z bilansu, ponieważ pokazuje, jaka część majątku pozostaje po odjęciu finansowania obcego. Nie oznacza to jednak automatycznie, że aktywa netto są rynkową wartością całego przedsiębiorstwa. Zwykle jest to wartość księgowa ustalona zgodnie z przyjętymi zasadami rachunkowości.
Aktywa netto spółki a NAV funduszu
To samo pojęcie funkcjonuje w dwóch kontekstach. W spółce odnosi się do wartości księgowej całego przedsiębiorstwa. W funduszu inwestycyjnym aktywa netto są zazwyczaj przeliczane na jedną jednostkę uczestnictwa i określane jako NAV (Net Asset Value).
| Cecha | Spółka – kapitał własny | Fundusz – NAV |
|---|---|---|
| Definicja | Aktywa pomniejszone o zobowiązania całej spółki | Aktywa funduszu pomniejszone o zobowiązania, przypadające na jednostkę uczestnictwa |
| Jednostka miary | Najczęściej złote jako wartość całego kapitału własnego | Najczęściej złote na jedną jednostkę uczestnictwa |
| Cel wyceny | Ocena wartości księgowej i struktury finansowania spółki | Ustalenie wartości jednostki funduszu |
W przypadku spółki można więc mówić o wartości księgowej przedsiębiorstwa. W funduszu inwestor zwykle interesuje się przede wszystkim wartością przypadającą na posiadaną jednostkę uczestnictwa. Z tego powodu sam wynik aktywów netto funduszu nie wystarcza, dopóki nie zostanie odniesiony do liczby wyemitowanych jednostek.
Jak obliczyć aktywa netto i NAV?
Dla spółki wystarczy odjąć od sumy aktywów wszystkie zobowiązania. W funduszu obliczenie NAV na jednostkę wymaga jeszcze podzielenia uzyskanej wartości przez liczbę jednostek uczestnictwa:
NAV na jednostkę = (aktywa – zobowiązania) / liczba jednostek uczestnictwa
Przykład hipotetycznego funduszu można przedstawić w kilku krokach:
- Zsumuj aktywa. Fundusz ma 500 000 zł w gotówce, 2 000 000 zł w akcjach, 1 000 000 zł w obligacjach, 1 500 000 zł w nieruchomościach i 200 000 zł w innych aktywach. Suma aktywów wynosi 5 200 000 zł.
- Zsumuj zobowiązania. Zobowiązania krótkoterminowe wynoszą 300 000 zł, długoterminowe 500 000 zł, a koszty operacyjne 100 000 zł. Łącznie daje to 900 000 zł.
- Oblicz aktywa netto funduszu. Od 5 200 000 zł odejmij 900 000 zł. Aktywa netto wynoszą 4 300 000 zł.
- Podziel wynik przez liczbę jednostek. Przy 100 000 jednostek uczestnictwa NAV wynosi 43 zł na jednostkę, ponieważ 4 300 000 zł ÷ 100 000 = 43 zł.
W praktyce wynik zależy od aktualnej wyceny składników portfela, ujętych kosztów i zobowiązań. Szczególne znaczenie ma więc data, na którą sporządzono obliczenie. Wartość NAV funduszu może zmieniać się wraz ze zmianami cen akcji, obligacji, nieruchomości lub innych aktywów.
Dlaczego aktywa netto są ważne w analizie?
Wartość aktywów netto pomaga ocenić, jaka część majątku jest finansowana kapitałem własnym oraz jaki majątek pozostaje po uwzględnieniu zobowiązań. Nie powinna być jednak analizowana w oderwaniu od innych danych, takich jak zadłużenie, płynność, rentowność i przepływy pieniężne.
W analizie spółek giełdowych wykorzystuje się między innymi wskaźnik C/WK, czyli cenę do wartości księgowej. Porównuje on rynkową cenę akcji z wartością księgową przypadającą na jedną akcję. Niska wartość C/WK może wskazywać, że rynek wycenia spółkę niżej niż jej wartość księgową, ale sama w sobie nie przesądza o niedowartościowaniu. Wysoki wskaźnik również nie musi oznaczać przewartościowania, szczególnie gdy firma posiada aktywa niewidoczne w pełni w bilansie, takie jak rozwinięta marka, know-how lub perspektywy wysokich przyszłych zysków.
Na interpretację aktywów netto wpływają między innymi:
- struktura majątku, w tym udział nieruchomości, maszyn, zapasów i aktywów niematerialnych
- poziom oraz termin wymagalności zobowiązań
- polityka rachunkowości i sposób wyceny składników bilansu
- różnica między wartością księgową a aktualną wartością rynkową aktywów
Wartość księgowa często opiera się na koszcie historycznym, amortyzacji i innych zasadach rachunkowych. Z tego powodu może różnić się od wartości godziwej. Przykładowo nieruchomość kupiona wiele lat temu może mieć w księgach wartość znacznie niższą od bieżącej ceny rynkowej. Z kolei część zapasów lub należności może być w praktyce warta mniej, niż wynika z ich wartości bilansowej.
W takich sytuacjach stosuje się czasem metodę skorygowanych aktywów netto (SAN). Polega ona na ponownej ocenie istotnych składników majątku i zobowiązań, aby lepiej przybliżyć ich aktualną wartość. Może to dotyczyć między innymi nieruchomości, maszyn, inwestycji, zapasów, należności oraz zobowiązań. SAN jest szczególnie użyteczna w przedsiębiorstwach, których wartość zależy w dużej mierze od posiadanego majątku. W spółkach technologicznych lub innych firmach opartych przede wszystkim na przyszłych przychodach sama wartość aktywów netto może słabiej odzwierciedlać wartość całego biznesu.
Aktywa netto są więc dobrym punktem wyjścia do analizy, ale nie pełną wyceną przedsiębiorstwa. W spółce oznaczają kapitał własny wynikający z bilansu, natomiast w funduszu NAV pozwala określić wartość jednej jednostki uczestnictwa. Najważniejsze jest zachowanie tego rozróżnienia oraz sprawdzenie, czy użyte dane odzwierciedlają wartość księgową, czy aktualną wycenę rynkową.
