Jak przeprowadzić podwyższenie kapitału w spółce akcyjnej?

Podwyższenie kapitału zakładowego w spółce akcyjnej wymaga co do zasady zmiany statutu, uchwały Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy sporządzonej w formie aktu notarialnego oraz wpisu do KRS. Dopiero wpis w rejestrze przedsiębiorców ma charakter konstytutywny, czyli powoduje skuteczne podwyższenie kapitału. Procedura może przebiegać w trybie zwykłym, w granicach kapitału docelowego albo jako podwyższenie warunkowe.

Na czym polega podwyższenie kapitału w spółce akcyjnej?

Zgodnie z art. 431 KSH kapitał zakładowy spółki akcyjnej można podwyższyć przez emisję nowych akcji, zwiększenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji albo połączenie obu tych sposobów. Emisja akcji pozwala pozyskać środki na inwestycje lub rozwój bez zaciągania długu, ale może zmienić proporcje głosów i udział akcjonariuszy w kapitale.

Zwykłe podwyższenie kapitału jest jednocześnie zmianą statutu. Dlatego uchwała Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy musi zostać zaprotokołowana przez notariusza. Brak aktu notarialnego oznacza niedochowanie wymaganej formy czynności.

Jakie są tryby podwyższenia kapitału?

Przed rozpoczęciem procedury trzeba ustalić, który tryb odpowiada celowi emisji. W zwykłym podwyższeniu decyzję podejmuje Walne Zgromadzenie, natomiast przy kapitale docelowym część kompetencji może zostać przekazana zarządowi. Kapitał warunkowy służy określonym uprawnionym, na przykład posiadaczom warrantów subskrypcyjnych lub obligacji zamiennych.

Tryb	Podstawa prawna	Kto podejmuje decyzję?
Zwykły	Art. 431 KSH	Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy, w drodze uchwały zmieniającej statut
Kapitał docelowy	Art. 444 KSH	Zarząd, jeżeli statut zawiera odpowiednie upoważnienie udzielone w granicach określonych przez Walne Zgromadzenie
Kapitał warunkowy	Art. 448 KSH	Walne Zgromadzenie, przy czym akcje są obejmowane po ziszczeniu się warunku przez uprawnione osoby

Przewiń tabelę w bok →

Tryb zwykły

W tym wariancie Walne Zgromadzenie uchwala podwyższenie i zmianę statutu. Kapitał może zostać podwyższony przez emisję nowych akcji albo przez podwyższenie wartości nominalnej akcji już istniejących. W przypadku emisji nowych akcji konieczne jest określenie sposobu ich objęcia oraz zasad wykonania albo wyłączenia prawa poboru.

Kapitał docelowy

Statut może upoważnić zarząd do podwyższenia kapitału w granicach kapitału docelowego, bez każdorazowej zmiany statutu przez Walne Zgromadzenie. Upoważnienie może obowiązywać maksymalnie przez 3 lata, a wysokość kapitału docelowego nie może przekraczać ustawowego limitu, co do zasady 3/4 kapitału zakładowego z dnia udzielenia upoważnienia. Uchwała zarządu w tym trybie również wymaga aktu notarialnego.

Kapitał warunkowy

Warunkowe podwyższenie kapitału służy realizacji konkretnych praw, w szczególności praw wynikających z obligacji zamiennych, obligacji z prawem pierwszeństwa lub warrantów subskrypcyjnych. Akcje nie są obejmowane od razu przez wszystkich inwestorów. Powstają po wykonaniu uprawnienia przez osoby wskazane w uchwale.

Jak przeprowadzić podwyższenie kapitału krok po kroku?

W zwykłym trybie procedura obejmuje kilka następujących po sobie czynności. Ich kolejność ma znaczenie, ponieważ samo podjęcie uchwały nie powoduje jeszcze skutecznego podwyższenia kapitału.

Zarząd przygotowuje projekt uchwały, zmian statutu oraz dokumentów dotyczących emisji. Na tym etapie należy ustalić między innymi wysokość podwyższenia, cenę emisyjną, rodzaj akcji, sposób subskrypcji i zasady prawa poboru.
Zarząd zwołuje Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zgodnie z przepisami KSH i statutem spółki. Porządek obrad powinien obejmować podwyższenie kapitału oraz zmianę statutu.
Walne Zgromadzenie podejmuje uchwałę w formie aktu notarialnego. Jeżeli emisja ma być skierowana do określonych inwestorów, uchwała powinna również prawidłowo regulować prawo poboru.
Inwestorzy obejmują akcje w wybranym trybie subskrypcji. Przy subskrypcji prywatnej zawierają ze spółką pisemną umowę objęcia akcji, a przy subskrypcji zamkniętej lub otwartej składają zapisy na akcje.
Subskrybenci wnoszą wkłady pieniężne albo niepieniężne na pokrycie akcji. Zarząd powinien dysponować dokumentami potwierdzającymi wykonanie tego obowiązku.
Zarząd składa do KRS wniosek o wpis podwyższenia oraz zmiany statutu, dołączając wymagane dokumenty i oświadczenia.
Po dokonaniu wpisu przez sąd rejestrowy podwyższenie kapitału staje się skuteczne. Wpis ma charakter konstytutywny, dlatego wcześniejsze objęcie akcji i wniesienie wkładów nie zastępuje rejestracji.

Przed podwyższeniem zwykłym trzeba także sprawdzić, czy dotychczasowy kapitał zakładowy został opłacony co najmniej w 9/10. Niespełnienie tego warunku może stanowić przeszkodę w rejestracji, z wyjątkami przewidzianymi w KSH.

Co musi zawierać uchwała o podwyższeniu kapitału?

Art. 432 KSH określa obligatoryjne elementy uchwały. Zakres dokumentu zależy od tego, czy akcje są obejmowane za wkłady pieniężne, czy niepieniężne, oraz czy uchwała zachowuje prawo poboru.

Uchwała powinna wskazywać:

sumę podwyższenia kapitału zakładowego, ewentualnie minimalną i maksymalną wysokość w przypadku podwyższenia widełkowego;
rodzaj akcji nowej emisji, czyli akcje imienne albo na okaziciela;
szczególne uprawnienia związane z nowymi akcjami, jeżeli mają zostać przyznane;
cenę emisyjną akcji albo upoważnienie zarządu lub rady nadzorczej do jej określenia;
datę, od której nowe akcje uczestniczą w dywidendzie;
terminy otwarcia i zamknięcia subskrypcji albo termin zawarcia umów objęcia akcji;
przedmiot, wycenę i osoby obejmujące akcje za wkłady niepieniężne, wraz z liczbą akcji przypadających każdej z tych osób.

Jeżeli akcjonariuszom przysługuje prawo poboru, uchwała powinna również określać dzień prawa poboru. Przy podwyższeniu widełkowym zarząd składa dodatkowo oświadczenie w formie aktu notarialnego o wysokości objętego kapitału, mieszczącej się w granicach wyznaczonych przez uchwałę.

Jakie są sposoby objęcia akcji?

Nowe akcje mogą być obejmowane w subskrypcji prywatnej, zamkniętej albo otwartej. Wybór trybu wpływa na krąg potencjalnych inwestorów, sposób składania oświadczeń oraz zakres ochrony dotychczasowych akcjonariuszy.

Subskrypcja prywatna polega na złożeniu oferty oznaczonemu adresatowi i jej przyjęciu. Umowa objęcia akcji musi zostać zawarta na piśmie pod rygorem nieważności. Ten wariant często wiąże się z wyłączeniem albo ograniczeniem prawa poboru, gdy akcje mają trafić do konkretnego inwestora.
Subskrypcja zamknięta jest kierowana do akcjonariuszy, którym przysługuje prawo poboru. Co do zasady mogą oni objąć akcje proporcjonalnie do liczby posiadanych akcji, co pozwala zachować dotychczasowy udział w kapitale.
Subskrypcja otwarta polega na zaoferowaniu akcji osobom, którym nie przysługuje prawo poboru. Oferta jest składana w drodze ogłoszenia i może być skierowana do nieoznaczonego kręgu adresatów, z uwzględnieniem wymogów dotyczących prospektu lub memorandum informacyjnego.

Prawo poboru nie jest tym samym co prawa do akcji. Pierwsze pozwala dotychczasowemu akcjonariuszowi objąć nowe akcje przed innymi osobami. PDA są natomiast instrumentem związanym z oczekiwaniem na wydanie akcji nowej emisji spółki publicznej po ich przydziale.

Wniosek do KRS i terminy zawite

Zarząd powinien zgłosić podwyższenie kapitału do sądu rejestrowego w terminie przewidzianym przez art. 431 § 4 KSH. Jeżeli akcje nie są przedmiotem oferty publicznej objętej prospektem albo memorandum informacyjnym, podstawowy termin wynosi 6 miesięcy od dnia podjęcia uchwały.

W przypadku oferty publicznej termin może wynosić 12 miesięcy od dnia zatwierdzenia prospektu albo memorandum informacyjnego, z dodatkowym ograniczeniem dotyczącym zgłoszenia po przydziale akcji. Wniosek o zatwierdzenie prospektu albo memorandum nie może zostać złożony po upływie 4 miesięcy od podjęcia uchwały.

Terminy 6 i 12 miesięcy mają charakter zawity. Ich przekroczenie może spowodować bezskuteczność uchwały i uniemożliwić zarejestrowanie podwyższenia na jej podstawie.

Wniosek powinien zostać złożony po przeprowadzeniu subskrypcji i wniesieniu wymaganych wkładów. Jeżeli podwyższenie nie dojdzie do skutku albo sąd prawomocnie odmówi jego rejestracji, zarząd ma obowiązek zwrócić wkłady osobom, które objęły i pokryły akcje, zgodnie z zasadami określonymi w KSH.

Wpis podwyższenia do KRS nie ma charakteru wyłącznie informacyjnego. To właśnie z chwilą wpisu następuje skuteczne podwyższenie kapitału zakładowego oraz ujawnienie zmienionego statutu w rejestrze.

Lista kontrolna przed złożeniem wniosku

Przed wysłaniem wniosku zarząd powinien sprawdzić kompletność dokumentacji rejestrowej. W szczególności należy przygotować:

uchwałę o podwyższeniu kapitału sporządzoną w formie aktu notarialnego;
oświadczenie zarządu o wniesieniu wkładów na akcje;
spis nabywców akcji z liczbą objętych akcji i wysokością dokonanych wpłat;
umowy objęcia akcji przy subskrypcji prywatnej albo formularze zapisów przy subskrypcji zamkniętej lub otwartej;
ujednolicony tekst statutu uwzględniający nową wysokość kapitału i zmiany dotyczące emisji;
dokumenty dotyczące wkładów niepieniężnych, ich wyceny i osób obejmujących akcje za aporty;
potwierdzenie zachowania właściwego terminu na zgłoszenie podwyższenia do KRS.

Przy emisjach skierowanych do szerokiego kręgu inwestorów, skomplikowanym akcjonariacie albo wykorzystaniu kapitału warunkowego warto przed podjęciem uchwały zweryfikować projekt z prawnikiem zajmującym się prawem spółek. Pozwala to sprawdzić nie tylko dokumenty, lecz także prawo poboru, wymogi subskrypcji i terminy rejestrowe.

Artykuł nie stanowi porady prawnej i ma charakter wyłącznie informacyjny. Przed przeprowadzeniem podwyższenia kapitału należy zweryfikować aktualne brzmienie KSH, statut spółki oraz wymagania właściwego sądu rejestrowego.