Sumę bilansową oblicza się przez zsumowanie wszystkich aktywów wykazanych w bilansie. Wynik musi być równy sumie pasywów, czyli kapitału własnego i zobowiązań. Bilans przedstawia stan majątku i źródeł jego finansowania na konkretny dzień, dlatego suma bilansowa ma charakter statyczny.
Czym jest suma bilansowa i jaki jest wzór?
Suma bilansowa to łączna wartość pozycji ujętych po stronie aktywów albo – równoważnie – po stronie pasywów. Nie oznacza wyłącznie środków pieniężnych. Obejmuje między innymi nieruchomości, maszyny, zapasy, należności, środki na rachunkach oraz inne składniki majątku przedsiębiorstwa.
Podstawowy wzór wygląda następująco:
Suma aktywów = suma pasywów = suma bilansowa
Jeżeli obie strony bilansu nie są równe, oznacza to błąd w danych, klasyfikacji pozycji, wycenie albo prezentacji. Suma bilansowa odnosi się zawsze do określonego dnia bilansowego, a nie do wszystkich operacji przeprowadzonych w ciągu roku.
Co wchodzi w skład sumy bilansowej?
Bilans dzieli się na aktywa i pasywa. Aktywa pokazują, czym dysponuje jednostka, natomiast pasywa wskazują źródła finansowania tego majątku.
| Aktywa | Pasywa |
|---|---|
| Aktywa trwałe, na przykład budynki, maszyny, licencje i inwestycje długoterminowe | Kapitał własny, w tym kapitał podstawowy, zapasowy oraz wynik finansowy |
| Aktywa obrotowe, na przykład zapasy, należności i środki pieniężne | Zobowiązania i rezerwy, w tym kredyty, pożyczki, zobowiązania wobec dostawców i pracowników |
| Rozliczenia międzyokresowe i inne pozycje majątkowe | Zobowiązania krótko- i długoterminowe oraz pozostałe źródła finansowania |
Najważniejsze grupy po obu stronach bilansu można ująć następująco:
- Aktywa trwałe – składniki wykorzystywane przez jednostkę przez okres dłuższy niż rok.
- Aktywa obrotowe – zasoby przeznaczone do zużycia, sprzedaży lub zamiany na środki pieniężne w krótszym okresie.
- Kapitał własny – źródła finansowania pochodzące od właścicieli oraz zatrzymane wyniki działalności.
- Zobowiązania – obowiązki wobec banków, dostawców, pracowników i innych podmiotów.
Jak obliczyć sumę bilansową krok po kroku?
Jeżeli pozycje bilansu są już prawidłowo sklasyfikowane i wycenione, obliczenie sprowadza się do zsumowania wartości końcowych. Kolejność działań jest następująca:
- Ustal wartość netto aktywów – przy aktywach trwałych uwzględnij amortyzację oraz odpisy aktualizujące.
- Zsumuj aktywa trwałe i obrotowe – dodaj wartości wszystkich pozycji wykazanych po stronie aktywów.
- Zsumuj pasywa – dodaj kapitał własny, zobowiązania, rezerwy i inne pozycje tej strony bilansu.
- Porównaj oba wyniki – suma aktywów i suma pasywów powinny być identyczne.
Możesz więc obliczyć sumę bilansową na dwa sposoby. Pierwszy polega na dodaniu wszystkich aktywów, a drugi na zsumowaniu kapitału własnego i zobowiązań. Drugi wynik pełni funkcję kontroli rachunkowej. Jeśli obie wartości się różnią, należy sprawdzić między innymi kompletność danych, klasyfikację pozycji i poprawność wyceny.
Na co uważać podczas obliczeń?
Aktywa wykazuje się w wartości netto, zgodnie z zasadami określonymi między innymi w Ustawie o rachunkowości. W przypadku środków trwałych oznacza to pomniejszenie wartości początkowej o dokonane odpisy amortyzacyjne. Warto uwzględnić także odpisy aktualizujące, jeżeli utrata wartości składnika majątku wpływa na jego wycenę.
Nie należy używać automatycznie wartości brutto aktywów, ponieważ może to zawyżyć sumę bilansową. Trzeba też sprawdzić, czy w pasywach ujęto wszystkie zobowiązania, rezerwy i rozliczenia międzyokresowe. Brak równowagi nie oznacza, że aktywa powinny zostać sztucznie dopasowane do pasywów. To sygnał, że dane wymagają ponownej weryfikacji.
Najważniejsza zasada jest prosta: prawidłowo sporządzony bilans zawsze spełnia równanie suma aktywów = suma pasywów. Dopiero tak ustalona suma bilansowa może służyć do dalszej analizy struktury majątku i finansowania przedsiębiorstwa.
